Özet / içindekiler
ÖZET
Teknolojik gelişmeler, insan hayatını pek çok konuda etkileyerek kolaylaştırdığı gibi
bireylerin günlük hayatta erişim sağladığı hizmetleri, hizmet araçlarını ve bu hizmetlerin
aktarım yollarını da etkilemiştir. Bu gelişmelerin bir sonucu olan internet, geleneksel medya
olarak nitelendirilen tek taraflı ve önceden zamanlanmış medya araçlarının tüketicilere
sunumunu da değiştirmiştir. Yıllar içinde, gelişmeye ve değişmeye devam eden televizyon
ve radyo gibi geleneksel medya mecraları; internet vasıtasıyla teknolojik yakınsamaya
uğramış ve içerik tüketimi çift taraflı, etkileşimli ve daha kişisel hâle gelmiştir. Alışılagelmiş
televizyon ve radyo, isteğe bağlı platformlar olarak hizmet alanlarını genişletmiş ve
kullanıcıların zamandan ve mekândan bağımsız içerik tüketimini mümkün hâle getirmiştir.
İsteğe bağlı yayın hizmeti sağlayan platformlar; kullanıcılarına yönelik hizmet
kalitesini artırmak, platformda geçirilen süreyi uzatmak ve artan içerik kütüphaneleri
dolayısı ile kişiye en uygun ve izlenebilir veya dinlenebilir içeriği sunmak amaçlarıyla
algoritma tabanlı öneri sistemlerini kullanmaktadır. Algoritmik kültürün oluşması,
sistemlerin makineler tarafından kontrol edilmesine ve yönetilmesine imkân sağlamış;
arkalarında dijital iz bırakan kullanıcıların zevk, beğeni ve tercihleri öğrenilerek
tahminlemeler üretilmiş ve nihayetinde abonelere içerik önerisi sunulmaya başlanmıştır.
Bu çalışmada; öneri algoritmalarının isteğe bağlı yayın hizmeti sağlayan
platformlarda nasıl kullanıldığı, kişiselleştirilmiş önerilerin hangi verileri referans aldığı ve
bu verilerin içerik sunumunda hangi aşamada rol aldığı, ‘video’ ve ‘ses’ bağlamında
araştırılmıştır. Bulgular, kullanıcı istatistikleri ve popülerlikleri itibarıyla isteğe bağlı
video/ses yayın hizmeti sunan Netflix ve Spotify tarafından kullanılan öneri sistemleri
ihtivasında incelenmiş ve yorumlanmıştır. İçerik önerileri ve kişiselleştirmenin nasıl ve
hangi yollarla yapıldığı, filtreleme yöntemleri, tavsiyelerin kullanıcıları tatmin etmedeki
başarısı ve sistemin arka planı, teknik yönleriyle anlatılmıştır. Çalışmaya kaynaklık eden
v
dokümanlar, nicel ve nitel araştırma yöntemleriyle analiz edilmiş, muhteviyattaki bilgiler en
güncel hâlleriyle sunulmaya çalışılmış ve gelecekteki çalışmalar için öneriler sunulmuştur