Özet / içindekiler
ÖZET
Teknolojinin her geçen gün hızla gelişmesi, yeni iletişim teknolojilerinin ortaya çıkmasını gerekli kılmıştır. Tarihsel süreç içerisinde iletişim teknolojilerinin gelişimi basılı, analog ve dijital teknoloji olmak üzere üç aşamalı olarak ele alınmaktadır. Bu bağlamda, teknolojinin katkılarıyla medya, geleneksel ve dijital olarak iki başlık altında değerlendirilmektedir. Medyanın gelişimi, “çocuk” ve “çocukluk” üzerine yapılan çalışmaları etkileyerek pek çok bilim dalının çocukluğu araştırılması gereken bir alan olarak görmesini sağlamıştır.
Çocuk, elbette ki insanoğluyla birlikte tarihin her döneminde var olmuştur ancak çocuğa atfedilen anlam ve çocuğun toplumdaki konumu her zaman değişmiştir ve değişmeye de devam etmektedir. Tarihsel süreç içerisinde toplumlar ve medeniyetler kendi kültürel ve toplumsal değerlerine göre çocukluğu farklı şekilde yorumlayarak çocuğu bu doğrultuda var etmişlerdir. Her dönemin çocuğunun kendine ait bir medyası mevcuttur. Her medyanın da kendisinin oluşturduğu ideal çocuğu mevcuttur. Geleneksel medya çağında egemen söylem, çocuğu geleceğin ideal vatandaşı olarak görmektedir ve bu doğrultuda çocuklara geleneksel medya mecraları üzerinden mesajlar göndererek eğitmeyi amaçlamaktadır. Geleneksel medyada iletiler tek taraflı gönderildiğinden, medya karşısındaki çocuk edilgen bir şekilde iletilere maruz kalır. Dijital medya çağında ise çocuğun konumu tamamen değişerek çocuk medya içerik üreticisi olarak da karşımıza çıkmaktadır. Dijital medyanın ideal çocuğu ise üretim sürecinin bir parçası olarak tanımlanmıştır. Ayrıca, hem dijital medya ortamında üretilen içeriği hem de dijital medyanın reklamlar üzerinden sunduğu ürünleri tüketen bu yeni çocuk medya ile olan ilişkisinde etkendir.
Bu çalışmanın amacı bu doğrultuda geleneksel medyadan dijital medyaya çocukluğun tanımını ve çocuğun toplumsal konumunu ortaya koymaktır. Çalışmanın ‘Kavramlar, Tanımlar ve Tarihsel Süreç’ başlıklı birinci bölümünde çocuk ve 169
çocukluk kavramları tüm yönleriyle ele alınarak bu kavramların tarihsel süreç içerisindeki dönüşümleri değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, ‘Medya ve Çocuk’ başlığı altında dijital medya ve geleneksel medya ile çocuk ilişkisi incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde, ortaokul düzeyindeki çocuklarla bir anket çalışması yapılarak çocukların medya tercihlerine ilişkin hususlar tespit edilmiştir.
Bu çalışmanın sonucunda, medyanın çocuk ve çocukluk kavramlarını temsiliyetler üzerinden inşa ettiği anlaşılmış ve dönemin medyasına göre şekillenen çocuğun medya kullanım alışkanlıkları değerlendirilmiştir.